ری » سرتیتر » پیشنهاد سردبیر
کد خبر : 65366
چهارشنبه - ۲۰ تیر ۱۳۹۷ - ۱۲:۱۷

آب به چشمه علی برنگشت/ ۴ روز از وعده شهرداری تهران گذشت، اما خبری از جوشیدن چشمه نیست

چشمه علی شهرری مأمن و عامل بسیاری از خاطرات خوب اهالی ری این روزها به خاطر سوء مدیریت شهری وضع ترحم انگیز و ناامید کننده‌ای دارد.

آب به چشمه علی برنگشت/ ۴ روز از وعده شهرداری تهران گذشت، اما خبری از جوشیدن چشمه نیست

به گزارش راگانیوز ؛ مسئولان امر وعده داده بودند که حداکثر تا ۱۵ تیر آب دوباره به بزرگترین چشمه استان تهران باز خواهد گشت، اما پانزدهم تیرماه هم آمد و آب نیامد و مردم منطقه که چشم انتظار جاری شدن آب بودند دوباره با وعده‌های بی اساس مأیوس تر از همیشه خود را به تقدیر سپردند.

وقتی برای تهیه گزارش به چشمه علی ری رفتم، پیر مردی را دیدم که وقتی به کنار چشمه و حوض آبگیر آن رسید، آهی سرکشید و با نگاه ناامید خود رو به من کرد و گفت: بچه که بودم با پدرم به چشمه می‌آمدیم. پدرم و دوستانش در آب شنا می‌کردند، اما عمق آب به قدری زیاد بود که من از ترس فقط نظاره گر شنا کردن بزرگترها می‌شدم و تنها جرأت آبتنی کردن به همراه پدرم را داشتم. گاهی هم به همراه مادرم به کنار چشمه می‌آمدیم و وقتی خانم‌ها دور هم جمع و مشغول حرف زدن می‌شدند، ما بچه‌ها بی توجه به گذر زمان آبتنی می‌کردیم و مشغول خیس کردن همدیگر می‌شدیم.

کاملا مشخص بود روزگاری اینجا زندگی جریان داشت. افراد میانسال و حتی جوانترها هم می‌گفتند اکنون که فصل تابستان است و گرمای هوا همه را کلافه کرده است، این چشمه می‌توانست اینجا غوغایی برپا کند. از آبتنی بچه‌ها تا نشستن بزرگترهای محله به دور چشمه و شنیدن صدای دلچسب آب می‌توانست به زندگی رنگ و بوی دیگری بدهد. مردم می‌گفتند که از قدیمی‌ترها شنیده‌اند که آب گوارا و زلال چشمه علی هزاران سال بود که همیشه جاری بود و حتی در سال‌های خشکسالی هم این چشمه خشک نمی‌شد و بزرگترین دلخوشی مردم منطقه بوده است .

اهالی می‌گفتند تا همین دو سال پیش که هنوز تیغه بی رحم دستگاه‌های حفاری مترو به مجاری چشمه علی نرسیده بود؛ تابستان که می‎شد شور و نشاط محله چشمه علی به لطف جاری بودن آن به همه سرایت می‌کرد و اصلا همه اهالی حال خوبی داشتند، اما این روزها خشکی چشمه باعث افسردگی و سرخوردگی همه مردم شده است.

اهالی راست می‌گفتند که حال خوب آن‌ها به حال خوب چشمه بستگی دارد. در مدت تهیه گزارش افراد زیادی به چشمه سر می‌زدند و وقتی می‌دیدند از آب خبری نیست، مأیوس باز می‌گشتند. بررسی اسناد تاریخی و گذشته بسیار کهن این آبراهه زیرزمینی هم نشان می‌داد که هیچگاه این چشمه خشک نشده و همواره آبی برای جاری ساختن زندگی داشته است.

نگاهی به تاریخ چشمه علی

شهر باستانی ری از کهن ترین شهرهای تاریخی جهان است که قدمت آن به اندازه خود تاریخ است. این شهر باستانی در طول تاریخ پر فراز و نشیب از چنان جایگاه رفیعی برخوردار بوده است که مرکز ثقل منطقه البرز مرکزی بوده و نام آن در بسیاری از متون و کتیبه‌های تاریخی آورده شده است.داریوش هخامنشی در کتیبه بیستون، راگا یا همان ری امروزی را یکی از شهرهای مهم ایران باستان نامیده است که تحت تسلط حکوت هخامنشیان بوده و در کنار شهرهایی همچون پاسارگاد و هکمتانه یکی از مهمترین شهرهای ایران زمین به شمار می رفته است.

ری باستانی با داشتن محوطه‌های تاریخی فراوان گنجینه ای بزرگ از تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران زمین است و چشمه علی یکی از ناشناخته‌ترین محوطه‌های باستانی این دیار کهن است.

چشمه علی شهر ری در منطقه‌ای به همین نام در بخش شمالی ری یکی از همین مناطق عصر باستان است که ناگفته‌هایی به اندازه همه تاریخ دارد.

روزی روزگاری چشمه علی

این چشمه باستانی حدود هشت هزار سال است که از دل سنگ‌ها می‌جوشد و زندگی می‌بخشد و آدمیان را در طول هزاران سال سیراب می‌کند.

زمان تشکیل نخستین اجتماع انسانی در محوطه باستانی چشمه علی به هشت هزار سال پیش باز می‌گردد که از آن تمدن کهن هم اکنون برج و باروهای قدیمی، سفالینه‌های سرخ و سبز رنگی باقی مانده است که روش زندگی ساکنان باستانی ری را آشکار می‌کند.

قدیمی ترین شواهد موجود در این منطقه که به چهار هزار سال قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد، سفالینه‌های منقوش است و روش شکار، کشاورزی و حتی دامپروری قدیمی ترین ساکنان دشت ری را به خوبی نشان می‌دهد.

بر اساس یافته‌ها این محل در سه هزار سال پیش از میلاد به دلیل نامعلومی ناگهان متروکه شد و دوباره از هزاره دوم قبل از میلاد مسکونی و آباد گشت‌.

حفاری‌های تپه چشمه علی نشان داد این چشمه محل استقرار و اسکان مردمان مختلف در ۱۲ دوره تاریخی بوده است و آثاری از عهد پارت‌ها، هخامنشیان، ساسانی ها و اسلام تا عهد تیموریان و قاجار در این محل به دست آمده است.

روزی روزگاری چشمه علی

بر اساس کتب تاریخی نقل است که مادر زرتشت نیز در این مکان متولد شده است‌. برج و باروهای چشمه علی در آن هنگام به چهار تا پنج متر می‌رسیده و سوراخ‌های دیده‌بانی و آتش‌دان داشته است که هنوز هم آثار آن باقی است‌. اکنون حدود ۱۰۰ متر از دیوار آن محوطه باستانی بازسازی شده است‌ و کارشناسان در حال تحقیق بیشتر درباره قدمت دقیق این محل تاریخی هستند.

چشمه علی ری به دلیل داشتن آب روان و گوارا از دیرباز مورد توجه حکومت‌های مختلف بوده است و علاوه بر قلعه چشمه علی در زمان ساسانیان در این محل معبد آناهیتا ساخته شده است که مخروبه‌ها و دیوارهای آن تاکنون وجود داشته و گواه تاریخی کهن این سرزمین است.
بر اساس مستندات تاریخی نام اصلی چشمه علی به دلیل وجود معبد آناهیتا در کنار آن تا دوره ساسانیان سورنا (SORENA) بوده و بعدها با ظهور اسلام بر اساس یک روایت محلی به چشمه علی تغییر نام داده است.

نام این چشمه به همراه صحنه‌هایی از شکار و زندگی مردمان ۲ هزار سال پیش و در زمان ساسانیان بر کتیبه بزرگی مشرف به چشمه نقش بسته بوده که این کتیبه گران‌بها به دستور شاهان قاجار تخریب و بر روی آن نقش برجسته‌ای از فتح علیشاه، در حال تاج‌گذاریی حک شده است. در حاشیه این کتیبه نیز آیاتی از قرآن و شرح تاج گذاری این شاه قاجار به وضوح نمایان است.

این کهن چشمه باستانی در طول تاریخ حتی در بدترین شرایط محل مفرهی برای مردمان زمان خودش بوده است.

متأسفانه به دلیل سوء مدیریت شهری این چشمه پس از هزاران سال از انجام وظیفه تاریخی خود که همان تزریق شور و نشاط به مردمان است عاجز است و محلی که زمانی برای بازی‌های شاد کودکانه و شنای تابستانی اعجاز داشت، امروزه به چاله‌ای خشک و کثیف تبدیل شده است که جز افسردگی و گرما چیزی برای مردمان اطرافش ندارد.

روزی روزگاری چشمه علی
جاری بودن وعده ها به جای جاری بودن اب

با گذشت سر رسید وعده مسئولان مترو برای بازگشت آب به چشمه علی، موضوع را از علی امام مدیر عامل شرکت راه آهن شهری تهران و حومه پرسیدم.

امام گفت : درست است که وعده داده بودیم تا ۱۵ تیر آب به چشمه باز می‌گردد، اما تضمینی برای حجم آب بازگشتی نداده بودیم و هم اکنون آب به اندازه خیلی ناچیزی به مجاری چشمه بازگشته است.

مدیر عامل شرکت راه آهن شهری تهران و حومه افزود: دستگاه‌های حفاری مترو باعث قطع مجاری چشمه علی شده بودند که با عبور این دستگاه‌ها از رگه‌های آبرسان، این جریان و کانال‌ها دوباره متصل شد و در اصل موضوع هیچ اتفاق و تغییری رخ نداده است.

وی گفت شاید عدم آبرسانی مطلوب به مخرج چشمه دلایل دیگری مانند خشکسالی داشته باشد، اما طبق برنامه ریزی صورت گرفته و مطالعات انجام شده آب با همان دبی قبلی به تدریج و طی هفته‌های آینده وارد آبگیر چشمه خواهد شد.

امام با بیان اینکه مخرج چشمه در محل آبگیر دارای چندین مجاری بوده است که اکنون فقط یک مجرا فعال شده است، گفت: سعی می‌کنیم در دو هفته آینده آب در همه مجاری جاری شود.

روزی روزگاری چشمه علی

حسن خلیل آبادی رئیس شورای شهرستان ری در گفتگو با خبرنگار حوزه شهری گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: مسئولان مترو در زمینه بازگرداندن آب به چشمه علی، خُلف وعده کرده‌اند و این چشمه با وجود اینکه قبلا اعلام شده بود، احیا می‌شود همچنان خشک است.

وی با اشاره به آسیب‌های فراوان ادامه این روند افزود: عدم احیای چشمه علی و بی توجهی مسئولان مترو به تعهداتشان در این زمینه باید پیگیری شود.

مسلم است که ایجاد زیرساخت‌های شهری و تاسیسات زیربنایی مانند مترو برای هر شهری لازم و ضروری است، اما به صراحت می‌توان گفت این وظیفه و تعهد متولیان امور شهری است که بتوانند با برنامه ریزی دقیق و دانش کافی صدمات و خسارات اجرای چنین طرح‌هایی را به حداقل برسانند.

شرکت مترو نیز می‌توانست در این زمینه با عبور این خط از مناطق دیگر و یا رعایت مسائل احتیاطی لازم ضمن کاهش خسارات وارده یکی از بزرگترین و باستانی ترین آبراهه‌های کشور را به نابودی نکشاند.